Hlzweiler.LandkreisSaarlouis.dl.png
   
2.png
   
Hlzweiler.GemeindeSchwalbach.dl.png
   

Uus Mundaard

Bewertung: 0 / 5

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Äawedd noch unn noch

(Heinz Bernard)

Wadd wòòa dad vòòa enn Rischding, Sammschdaachsòòwens in sòòa arem Berchmansbauanfamill. Dòò iß jeed Hand g´brauchd wòòad. Ed Käddchin, dad Ällschd, hòrred Schweinsfressen schunn g´kochd, d´ Schweinsgrummbann, Grummbascheelen un allalei Abfäll, dòòdrinna iss dann enn biß:chin Glei un Schbrie kumm, da Nigg´l und Anna wòòaren noch grauden un frisch Gras ròbben, un da Heini hòdd Schliwwan un Holz ring´holl fòòa moijns ed Feija aans´fäng´n. Wie s´ s Naad geß hòrren, jeeda kunnd sich raussuchen, wadda gewolld had, Gwellgrummbann med siißem Kaffe, med Kääs:schmääa, med Diggmilch, med siißa Milch òrra med Salz, dòò iß d´ grooß Weschbidd in d´ Kich kumm. Da Reihen nòò hann s´ sich im selwen Wassa geweschd, da Heini, da Nigg´l un da Hanne. Dòò wòòared schunn kään Wassa me, dòò wòòared enn undurchsichdich Briih. Da Hanne iß jo imma schwarz vann da Gruuf hemkumm, enn Baad harred uff da Gruuf noch nidd ginn. Middes harra sich graad nua ed G´sichd geweschd un iß dann raus uwed Feld. Da Hanne un da Nigg´l hann d´ Briih hinnad Haus g´schud un frisch Wassa g´mach fòòa d´ Mädcha. Danòò sinn s´ dann all ind Bed. Moijns kunnd da Hanne mòòl zwoo Schdunen länga schlòòfen. Um 6 Aua sinn s´ all uff, jeeda hòdd sein Ääawed. Da Hanne iß in d´ Schdall, had d´ drei  Kiih, d´ Schääg,  d´ Schdääa un d´ Rooda loßg´bunn, d´ Schdalldiija un d´ Scheiadiija uffg´mach un d´ Kiih rausg´drief. S´ hann jo nua 20 Meeda breichden s´ tabb´n fòòa am Burren s´ saufen. In dea Zeid had da Hanne d´ Schdall ausg´mischd, ed Annachin ed Schwein un d´ Geiß g´fiidad; ed had med da Sauboll ed Schweinsfresen ausem großen Dibben in enn Ääma g´schebbd, had noch ed Schusselwassa vamm Daach vòòahäja driwwag´schudd, dassed so richdich Sauf wòòa, un harred dann em Schwein un da G´iß in d´ Drooch g´schudd. Wie d´ Kiih nòmmòòl an da Ked wòòaren, had da Nigg´l  d´ Melchscheemel, den Hogga med ääm Bään, vann da Wand g´holl, harren sich immg´schnalld, d´ Ääma zwischen d´ Bään g´glemmd un  aang´fong:g d´ Kiih s´ schdreichen, ed Anna d´ Geiß  un da Grobbad, da Heini had sich um d´ Hiihna g´kimmadd, a harred Hiihnaloch uffg´mach un enn paa Käären dòòhinn geworf; ed määschd hann s´ sich mißden sellwa suchen, s´ kunden jo frei laafen.


In dea Zeid harred Käddchin sich in da Kich s´ schaffen g´mach un sich um d´ Mammen g´kimmad, die wo jo feschd g´lee hòdd. Ed had s´ uffg´holl, had s´ uwwed Dibbchin g´sidsd, had s´ sauwa g´mach, med soom grooßen Schdrääl d´ Hòòa g´mach, enn frisch Haub uffg´sedsd, ed Kissen uned Blimmoo uffg´schiddeld, d´ Schdroosagg enn biss:chin gladdg´globbd  un dann nòmmòòl niddag´leed. Dann harred vann dea frisch Milch g´holl, had Brood rinn g´broch fòòa uffsewaaichen, weil s´ jo kään Zänn me hòdd un alles uff d´ Bellan g´kaa:ud had un had s´ g´fiidad. Danòò wòòa s´ s´fridden. S´ had ganz ruuich g´lee, ma had g´mònnd, s´ gääw enn bißchin lächeln. Weil s´ doodmiid wòòa,  iß s´ dann gleich ing´schlòòf. Ed Kädd had d´ Schduwwendiija zug´mach un iss in d´ Kich. Im Hääad had schunn ed Feija geduddad, un ed Wassa had im grooßen Kessel g´kochd. Ausem Schaff harred Käddchin d´ selwa g´branden Kaffeekääaren aus Gääaschd g´holl un haddse durch d´ Kaffemill an da Wand gedrääd. Dad Kaffemeel harred in enn Kann g´schudd un kochend Wassa driwwa g´gòß. Uff den grooßen Disch med da Muul unendrinna harred 6 Kaffeschusseln, ed frischg´baggden Brood, Budda, Gwedschenschmääa un Kääs:schmääa g´schdelld. Wie die annan im Schdall ferdich wòòaren, sinn s´ noch schnell an d´ Burren, hann sich geweschd un sinn dann ab in d´ Kich, woo s´ s´easchd d´ Holzglumben an da Drebb ausgedóòn hann. S´ wòòaren richdich hungrich. Ed Käddchin harred Brood g´holl, had mem Messa ed Greiz driwwa g´mach un dann eeaschd aang´schnied. Jeeda had enn aanschdännijen Hewwel gried. Da Hanne had sich ed Gnies:chin g´holl un had sich Kaffesubb g´mach. Gudd vill Milch un enn paa Leffel voll Zugga sinn rinnkumm. Da Heini hadden Schussel vann da frisch Milch un enn Buddaschmääa gried, die annan hann sich graad g´mach wadd s´ gewolld hann. Jeeda iß sadd wòòad. D´ Mädcha hann d´ Disch abgeraumd un uffgeweschd. Ed Schusselwassa iss nidd ausg´schudd wòòad, ed iß d´ ganzen Daach iwwa im Ääma g´sammeld wòòad fòòa iwwad Schweinsfressen s´ schidden. Da Schußlumben iß am Hääad uffg´hong:g wòòad fòòa s´ drugg´n. Danòò had sich jedvòòarääna ferdich g´mach fòòa in d´ Kirch s´gehn.

Heinz Bernard

Bewertung: 0 / 5

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Ach du lief Zeid

(Heinz Bernard)

Kurz eeh da Pidd in Paasjòòan kumm is, a hòdd graad so richdich d´Flemm, dòò harra do g´siddsd, vóóa sich hin g´dräämd unn sich ausg´mòòld, wie dadd mòòl schbäädanaus solld sinn.

 

Wenn eich mòòl in Paasjòòan binn, dann hann eich Zeid,

da wäärend sellwa g´sinn dia Leid.

Moijens, fòòa uffs´schdeen, brauch eich kään Uua,

eich richden mich nòò meina Luschd dann nua.

Beim Zeidunglesen wijad dann Kaffe g´drung`g

unn ed Gnieschin in d´ siißen Kaffe g´tung`gd.

Dannòò wijad en bischin g´gnoddeld,

unn  lii unn lòò noch ebbes img´moddeld.

Dann hääschdedd nimme „Dau muschd“,

Eich machen nua noch wofòòa eich hann Luschd.

S´móóls dadd Gimbchin nòòm Middachessen,

dadd wäjad eich käänen Daach vagessen.

Dannòò dann ab in d´frei Nadua,

mòòl memm Kumba, mòòl med meinen G´dang`gen nua.

Um Hemmwech wijad dann ing´kejad.

So hann uus die ald Paasjòònäa dadd g´lejad.

Dann bleiwe ma huggen, ma hann vill Zeid,

so wijad dadd g´mach dija Leid. –

Edd wääa scheen g´ween,

awwa vann Wejen, Peifendeggel,

da Hund deja wääada d´Schniß ableggen.

 

Seid eich in Passjòòan binn hann eich gaa kään Zeid,

unn dadd is schlimm, da kanne mad glaawen dija Leid.

Moijens im Bed wijad da Blan schunn g´mach,

da kanne madd glaawen, vablaand is da ganz Daach.

S´ejaschd faaren ma lii hin, middens dann lòò,

edd is zum Jamman, eich kummen nimme nannanòò.

Simma dann mòòl dahemm, dann bischd d´ach aang´schbannd,

dann wijad d´Drebb ruff un runna g´rannd.

Frija dòò wòòaren s´noch heeflich un hann g´saad:

„Gäädschde ma mòòl d´Grummbann hollen un d´Salad!

Degg grad d´Disch, stell alles parad!“

Haud hääschded nua noch kurz un gnabb,

„Geema dad lòò mòòl hollen!“ pabelababb.

„Haschd´schunn uffg´weschd unn alles wechg´schdelld?

 Geeh mòòl graad an d´Dija, edd hadd g´schelld!

Da Graanen deja dribbsd, edd gwiedschd d´Dija“.

„Ach wäred doch nua nommòòl wie frija!“

Jòò frija, wie wòòa dadd domòòls nua g´ween,

wo hòdd eich nua d´Zeid häjag´holl fòòa schaffen s´geen?

Im Summa geredd rund, edd gifd Äjawedd damaß,

wenned s´druggen iß, dann mischde ewen naß.

Da Gaaden wijad inng´sääd,

schnell noch da Rasen g´määd,

edd Hais`chin g´schdrich, d´Heggen g´schnied,

ma muß jo luun, dassed nòò ebbes ausg´sidd.

Eich muß mich dummeln, eich kann lòò nid schdeen,

eich muß jo fòòa haud noch schbazieren geen.

Wenn eich dann z´rigg kummen unn binn dahemm,

dann binn eich mied unn hann d´Flemm.

Eich geen in d´Gaaden, hollen ma enn Flasch Bija,

rufen d´Nòòba riwwa zu mija.

Dann machema uus lang`g unn schwädsen dumm.

Wied Gwidda sinn dann ach d´Fraauleid kumm.

Edd wijad g´drung`g,  g´schwädsd, g´lachd,

degga ach enn Schbießbròòden g´mach.

So solled sinn unn so solled bleiwen,

mija wäären uus schunn d´Zeid vadreiwen.

Kimmd dann Ääna fòòa graad ebbes s´machen,

dann saama zum „Mija hann kään Zeid“ und musen lachen,

„Mija machen uus grad Zeid – fòòa neischd s´machen!“

 

 

Heinz Bernard

Bewertung: 0 / 5

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Die gudd ald Zeit

(Heinz Bernard)

 

Degg head ma van den alden Weisen

wie s´gääa die ald Zeiden breisen.

Awwa wer wääa dann vann us b´reid,

s´tauschen medd der gudd ald Zeid?

 

Wadd hòrren dann frija die ald Leid?

Dadd willma mòòl b´drachden heid.

Dadd wòòa kään leichd, dadd wòòa Schwäaschdarbeid,

in da gudd ald Zeid.

 

Die Schuh hòdd ma jòòrenlang g´draa,

s´wòòren med Eisen unn Nääl b´schlaa.

Uff d´Ääwed sinn s´gang schdunnenweid,

in der gudd ald Zeid.

 

S´sinn noch nidd g´faah memm Omnibus,

all Leid sinn noch gang s´Fuß,

ganz egal, un wòòa da Wech ach noch so weid,

in der gudd ald Zeid.

 

Edd had noch kään Urlaubsdaa ginn,

äämòòl blòò machen, dadd wòòa en Sinn.

Fòòa s´beeden un s´schaffen wòòren s´imma bereid,

in der gudd ald Zeid.

 

Ginn harred dòòmòòls noch kään elektrisch Licht,

kään Radio unn kään Fernsehn nicht.

Enn Telefon òrran Handi hòdd noch kääna kannd van den Leid,

in der gudd ald Zeid.

 

In da Wohnung hòdd ma noch kään Glosett,

ed Dippchin hadd g´schdann innam Bedd.

Edd wòòa imma griffbereid,

in der gudd ald Zeid.

 

Enn Wassabedd harred dòòmòòls noch nid ginn,

enn franzeesisched wääa schun g´ween en Sinn.

S´hann g´schlòòf innem normaalen Bedd zu zweid,

in der gudd ald Zeid.

 

Nòò da Ääawed kunnden s´noch nidd brausen,

ed wòòaren awwa deshalb kään Banausen.

In ääna Bidd hann sich g´weschd all die Leid,

in der gudd ald Zeid.

 

Die Männa sinn raus uwed Feld nòò ihra Schichd,

bis in d´Hellwennaad, manchmòòl sogaa med Lichd.

s´hann g´schdrawweld un g´wullwadsd ihr Lebzeid,

in der gudd ald Zeid.

En Weschmaschin òrra en Druggenmaschin

hann die noch kään g´sinn.

Die Wesch is g´schrubbd un g´walljad wòòad van den Fraauleid,

in der gudd ald Zeid.

 

Enn Glääd is g´draa wòòad edlich Jòòa,

ganz egal, obed en Buu òrran Mädchin wòòa.

Ma harred g´draa aus B´dirfdichkeid,

in der gudd ald Zeid.

 

Die Fraauleid hann nua ään Bux kannd,

die had ma Innabux g´nannd.

Die wóóa ganz uff, scheen lang:g un breid,

in der gudd ald Zeid.

 

Ma hadd sich selwa kuriert wemma mòòl wòòa grang:g,

is nidd zum Doggda g´laaf all Naselang:g.

En Schbritz, die wo vaan d´Schmerzen b´freid,

harred noch nidd ginn in der gudd ald Zeid.

 

Un wòòaren im Maul kään Zänn me drinn,

harred Maul wien Drobbschdenhöhle ausg´sinn.

Kään Zahnersatz wòòa dòò b´reid,

in der gudd ald Zeid.

 

Ed Essen in Dosen wòòa dòò noch nidd drinn,

en Kielschrang:g òrran Druh hòdd ma noch nidd g´sinn.

Ihr Brood hann s´selwa g´baggd die Leid,

in der gudd ald Zeid.

 

Im schdäänenen Dibben die saua Bohnen, ed Sauagraud im Fass,

die hann äänen aang´lachd, dadd wòòa en Schbass.

Dadd wòòa b´schdimmd en Köstlichkeitd

in der gudd ald Zeid.

 

D´ Rend wòòa glään un karg b´messen,

s´wòòa schbärlich, had kaum g´reichd zum Essen.

Wadd wòòa dadd fòòn Abärmlichkeit,

in der gudd ald Zeid.

 

Doch ännd, dadd muss ma inng´schdeen

ma kunnd noch midden uff da Schdròòssen gehen,

in diefa Ruh`unn G´lassenheid,

in der gudd ald Zeid.

 

Doch jetzt mòòl eehrlich, wadd is dann gudd dòòdran,

wer van òch kann mia dadd saan?

Wer van òch wääa haud b´reid

s´tauschen medd der gudd ald Zeid?

Heinz Bernard

Bewertung: 0 / 5

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Kennschd dau noch nidd Helzwella?

(Heinz Bernard)

 

Wòòaschd dau noch nidd in Helzwella,

im schennschden Dorf van da Weld?

Eich gääwed niemóóls tauschen

fóóa kään Geld in da Weld.

 

Bischd dau noch nidd g´tubbt

medd uusa großen Boll?

Dann wiadedd awwa die heegschd Zeid,

dadd wiad schnell nóóg´holl.

 

Die Helzwellara sinn fein Leid,

s sinn am Hof azóó.

Fóóa s´feijann´hann s´imma Zeid,

dann kummen s´nimme nannanóó.

 

Uuus Kirf, die dauadd fünf Daa,

dadd wóóa schunn imma so.

Doó beißd kään Maus kään Faaden ab,

dóó simma fünf Daa froh.

 

Da Hannes frisst uus d´Hóóa vamm Kobb

unn seifd dazu wien Loch,

unn wenna Middwuchs graafd wiad,

dann saufd da imma noch.

 

Dau wóóaschd noch nie in Hellzwella?

Wo kimmschd dann dau nua hääa?

Lóss dich ganz schnell tubben,

dadd iss jo ga nidd schwääa.

 

„Wem iss d´Kirf? Uuuuus!

Bewertung: 0 / 5

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Uus Grummbann

(Heinz Bernard)

Wadd härrema im un nòòm Griech òòne Grummbannn g´mach? Vahungadd wäären d´ määschden. Edd giffd doch kaum enn Essen bei uus òòne Grummbann. Doo kennen ma g´reeschbellden, g´gwellden, ing´demmbden, Salzwassa-grumbann, Pirree orra Schdammbes, Hing gelsgrummbann, Grumbaschabdsen, Grumbann unn Gneddeln, Grummbann unn Kabbes durjenanna, Grumba-kichelcha, Schneebällja, Schaales un Dibbanlabbes, Grumbasalaad un Grumba-subb. Dadd sinn s´awwa noch nidd all. D´Grummbann sinn nòòm Brood ed Haubdnaarungsmiddel uff da ganz Weld. B´sonnaschd in den groß Hungaschneeden wòòa enn Leewen ohne Grummbann gaa nidd auss´deng:gen. D´Grummbann wòòaren domòòls nòòm Griech Gold wäjad. Wie weid simma g´faah memm Faahrad, memm Ziehwäänchin orra Kinnawäänchen fòòa enn Sagg Grummbann imms´tauschen. Alles hamma g´tauschd, Beddwesch, Gewwel, Zigaredden, Sandaalen orra Taschen aus Bandgummi vann da Gruuf unn da Deiwel wääs wadd noch alles.Urschbringlich schdammen die „Erdäbbel“ orra „Grundbiiren“ wie ma s´ ach noch nennd, aus Südamerika. Die schbanisch Soldaaden innam Kolumbus hann s´ als ejaschd Europääa g´sinn. S´hann awwa nidd g´wuschd fòòa wadd ma s´brauchen kann. S´hann s´meddbraad, weil s´so scheen Bliiden hann, weiß, rodblòò bis violedd, fòòa in d´Vòòagaaden s´schdellen. Ed hòdd iwwa 100 Jòòa g´dauadd, bis ma mòòl dahinna kumm is, daß ma die Gnollen essen kann. Um 1685 hann die ejaschd Arbeida vann da Völglinga Hidd, die wo aus Belgien kumm sinn, in ijaren Ruggsägg Grummbann meddbraad. Vann deja Zeid aan iss d´Grummba als Nahrungs- unn Fuddamiddel nimme wechs´deng:gen.S´ machen enn Häädenääjawed bis ma s´ uff d´ Disch schdellen kann. Haud wijaren s´ medd da Maschin g´sedsd un medd da Maschin ausg´mach. Wie wòòa dad awwa ganz friija? Weil d´Grummbann so werdvoll wòòaren, als daß ma s´in d´Borren schdichd als Sedsgrummban, hodd ma sich iwwaleed, wie ma s´vameeren kann. Ma hadd d´ Keimen inn d´Borren g´leed, nix wòòa.Ma hadd d´Aauen med d´Keimen ausg´schdoch unn inn d´Bòrren g´leed, nix wòòa. Ma hadd die griin Äbbelcha, d´Frichd van d´Grummbann g´sammeld, g´druggd unn im Friijòòa d´Sòòmen g´sääd, nix wòòa. Edd is neischd annaschdes iwwrich blief als wie d´Grummbann selwa in d´Borren s´leen. Wenn die gläänen nid ausg´reichd hann, dann hadd ma ääfach en digg durchg´schnied unn medd da Schniddfläch in d´Borren g´leed. Vann Hand sinn s‚g‚sedsd wòòad. Memm Seddsholz, so ung´fääja 25 cm lang:g, is da Abschdand abg´messd un dann ed Sedsloch g´mach wòòad. Dòòrinn sinn dann d´Grummbannn g´leed un zug´schdobbd wòòad. Awwa nidd s´ dief: „D´Grummbann mussen d´Gloggen lauden hearen“so had friija enn Schbrichword g´hääschd. Nòòn paa Wuchen sinn s‚ dann vann Hand medda Hagg g´haifeld wòòad.    


Uus Leid hòrrend schunn bessa. Memm Bluch, deja woo nua ään Schaa hòdd un vann emm Pääjad òrra da Kuh g´zoo wòòad iss, issen Fuua g´zoo wòòad, in die wo d´ Fraauleid òrra d´ Kinna die Seds-grummbannn, ausg´suuchden, glään Grummbannn, im Abschdannd vann ung‚fääa 25 cm g´leed hann. Medd da näggschd Fuua sinn die dann zugedeggd wòòad, un so iss dad gang, bis dad Feld ferdich wòòa. Aarem Leid, orra dahemm im Gaaden sinn s´ vann Hand geleed wòòad. Medd da brääd Hagg issen Loch g´mach wòòad unn doorin sinn dann d´Grummbann geleed unn dann nommòòl zug´schdobbd wòòad. Drei vieja Wuchen schbääda, wenn sich edd Graud gewieß had, sinn s´ dann memm Haifelbluuch, orra je noo deem van Hand, g´haifeld wòòad. Wenn die Blanzen dann greeßa wòòaren, sinn s´ wie friija vann Hand g´haggd un dad Ungraud, haubdsächlich Schißmuus, rausgerobbd wòòad.  In deen ledschden Grichsjòòaren issed dann imma schlimma wòòad medd deen „Kadoffelkääfann“, den scheenen geelen Kewwadden med den zehn schwarzen Schdräämen uff d´Flidschen. Medd ijaren Leearann sinn d´Schòòlglassen s´ fäng:gen gang.Wenn dann d´ Fruchd unn edd Grummed drinn wòòaren, wennd Grummbagraud geel un durr wòòa, dann issedd Midde Sebdemba  medd d´ Grummbann loßgang. D´ Haubdääawedd hòrren dòòdabei d´ Fraauleid unn d‚ Kinna, die woo Feriejen hòrren, exdra Grummbaferien.  Moijns in Allaherrgoddsfrie sinn so zeen, zwelff Leid medd ijaren Kerf voll Sägg zwischen sich unn d´ Grummbahagg um Buggel raus uwedd Feld. Jeeda hòdd zwoo òrra drei Reijen zugeweiß gried. Edd iß imma vann unnen nòò owwen ausg´dòòn wòòad, weil dad nidd so inn d´ Buggel gang iß. Ma had medd da zwoozingich Hagg, da Grumbahagg, hinna d´ Grumbaschdogg g´schlaa, medd ääna Hand d´ Schdrung:gen an d´ Hagg g´zoo unn dann alles s´sammen rausg´zoo. D´ Grummbannn had ma abg´-schiddeld unn edd Graud hinna sich geworf. D´ Grummbannn sellwa sinn uff d´ Schdrau geworff wòòad unn wenn s´ druggen wòòaren, määschdens vann d´ Kinnann, uffgeroff wòòad. Die hann s´  gleich in Kerrf sordierd,  die gläänen unn aang´schlaan fòòad Viih, dadd wòòaren d´Schweinsgrumbann, die middelschden fòòa Sedsgrumm-bannn unn die diggen fòòa s´ vakääfen òrra sellwa s´ essen. Dann sinn s´ inn d´ Sägg g´filld wòòad, die woo g´zaichd wòòad sinn. An die Sägg medd deen gläänen iß Schißmuß unn an die middelschden Grummbagraud g´bunn wòòad. In den Sägg òòhne ebbes wòòaren die Eßgrummbannn. Middes iß dann edd Käddchin memm Middagsessen kumm, Grumabsubb unn Gwedschenkuuchen òrra Erwesensubb medd Aanduddeln orram Schdigg Seidenflääsch noch vamm vòòarijen Jòòa. Wenned Schdigg nidd alls´weid vann dahemm wòòa, dann iss ma ach schunn mòòl hemm gang fòa s´Middag s´essen.Drods da schwääja Ääawedd hòrren d´ Leid vill Schbaß, unn ed iss g´ridschd wòòad uff Deiwel kumm raus. Middes um 4 Uua rimm iss dann d´Kaffepaus g´mach wòòad med Gwedschenkuchen unn Kaffe orra Brood, Käässchmääja, Budda, Wurschd unn Sching:gen medd Viez orra frischem Gwellwassa.   Dad iß daachelang so gang, unn imm ledschden Schdigg iß dann „da Ald“ òrra da „Hahn“ g´fong wòòad, dad wòòa da ledschd Grumbaschdogg. Dad kimmd vann dem germanischen Word „Jahn“, wadd so vill hääschd wie „die leddschd Rei“. Deja orra dadd wo d´Haahn g´fong:g had, deja hadd g´grääd unn jeeda hadd g´wuschd“ „Dadd Schdigg lòò härrema goddseidang:g.“

 


Jeenòòdem wea Friischichd hòdd, dea iß dann òòwens memm Waan raus ind Grumbaschdigg. Jedds wòòaren aanschdad d´ Läädann Dillen an d´ Seiden hochg´schdelld unn vòòa unn hinnen wòòa  enn Schiddsel,  daß da Waan ausg´sinn had wien Kaschden. Edd hòdd sich dad Jòòa lòò goddseidang:g rendiejad, edd hòdd zua rechden Zeid gereend unn d´ Grummbannn wòòaren digg unn sauwa. D´ Kiih hòòren gewalldich s´ ziehn fòòa deen schwäären Waan hemms´grien. Dòò had ann dem äänen Kellaloch enn Rudsch g´schdannn, iwwa die zueaschd die diggen inn d´ Kella g´schudd wòòad sinn. Dann iß die Rudsch ann dad anna Kellaloch g´schdelld wòòad, wo die glään Grummbannn hing´head hann. Medd dem allaledschden Grumbaschdogg iß da Hahn g´fong:g wòòad unn uff dem ledschden Waan sinn all Helfa hemmg´faa, hann g´grääd wien Haan, g´sung unn g´lachd unn dahemm iß enn glään bißchin g´feijadd wòòad. Die Fraauleid woo g´holf hòrren, hann fòòa jeeden Daach enn Sagg Grummbannn gried. Grummbannn wòòaren fòòa die arem Leid so vill wääjad wie baa Geld.


Fòòa uus Kinna hodd jedsd d´schenschd Ääjawed aangefong:g. Middes, wenned scheen druggen wòòa, simmia raus uwed Feld, hann ed Grummbagraud s´sammeng´draa uff enn Haufen un hanned aangeschdoch. Ma sinn iwwad ganz Schdigg gerannd unn horren imma Gligg, enn paa Grummbann hamma imma funn. Die sinn ind Feija kumma fòòa s´brooden. Wenned Feija abg´brannd wòòa hamma med schbids Schdeggen die schwarz vabrannden Grummbann uffgeschbiesd, hann die schwarz vakoolden Haud abg´mach unn die geel heißen Grummbann geß. Weja soon Grummba noch nidd geß hadd, deja wääs nidd, wie gudd s´schmaggen. Enn paa Daa schbääda iß dann dadd Schdigg rimmg´faa wòòad.

Da Hanne iß imm Winda, jeedesmòòl wenna Middachschichd hòdd, Dinnschdes- unn Freidesmoins friih inn d´ Schdad unn had Grumm-bannn, Kòòa unn Hawwa  vakääfd. Die rood Grummbannn wòòaren faschd dobbeld so deija wie die weißen, s´ hòrren awwa ach bessa g´schmaggd. Wenn dann edd Schdanndgeld vann 5 Silwagroschen unn edd Vazejageld abwòòren, dann hòrra määschdens so 20 Daala vadiend. Dòòdavaan harra dann edd Noodwenndischd, määschdens woòòarend Glääda,  innkaafd.

Fòòa d´Kinna harred ach schunn mòòl enn halwen Wegg ginn.

Heinz Bernard

Bewertung: 0 / 5

Stern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktivStern inaktiv

Uus Mundaard

(Heinz Bernard)

Ob Bladd, Mundard orra Muddaschbròòch, dadd is egaal, wie ma dadd nennd, die Haubdsach iss, dass mad segudds schwädsd. Muddaschbròòch, dadd iss eijendlich dea richdich Ausdrugg. De Mudda hadd uus die Schbròòch geleead, edd iss also die Schbròòch vann da Mudda, ma kann awwa ach saan, edd iss d` Mudda vann da Schbròòch. Uus Mundaard iss schunn urald. Wie die easchd zwoo, drei Leid sich lòò niddag´lòss hann, dòò hann s` schunn die Schbròòch g`schwäddsd. S´ hann sich kään G´dang:gen driwwa g`mach, ob dadd jedsd Deidsch orra Franzeesisch, Rheinfräng:gisch orra Moselfränkisch orra Saaländisch iss. S´ hann Bladd g´schwädsd. Unn da kannen madd glaawen: „Edd is kään Dorf so glään, ed hadd vòòa sich sein Schbròòch allään.“ Uus Schbròòch harred schunn vòòam Franzeesischen unn vòòam Deidschen ginn, unn dòòdruff simmia schdolz.

Uus Schbròòch, die wo mia schwädsen, is d´schenschd Schbròòch vann da Weld. Se is reich an Ausdrigg, Redensaaden unn Schbrichwerdann. Uuus Schbròòch is offen unn ehrlich, gnabb unn widzich, derb unn hard, manchmòòl valedsend unn b´leidijend unn sehr bildhafd. S´ is seelisch g´haldvolla wie dad Hochdeidsch. Uus Bladd is vill reicher, blasdischa, aanschaulicha unn reich ann sinnvawanden Ausdrigg. Eich greifen graad móól ään Beischbill raus, fòa dadd s´ vadeidlichen. Dòò härrema im Hochdeidschen dadd Word „schlagen“ oder „prügeln“. Uff Bladd hamma dòòfòòa emm Deiwel voll sein Ausdrigg. Hann Zween sich mòòl an de Kebb, dann giffded nidd nua Gnebb.

Se dachdeln sich, nussen unn gnubben, tuwaggen, flandern, dreschen unn tubben, vasoolen sich, vawigsen, flubben unn gladschen,vawalljann, vawammschan sich unn flubben unn badschen. se vabimmsen sich, maga:jen, vameewelln,bengeln sich, vakimmeln unn grindlich sich gewweln, se leddan sich, vaschwaaden unn nään unn puffen,vaha:uen, vabirschden unn gerwen sich unn gnuffen. Se gri:in ään geschòrrd, geleeffeld unn gelaadschd gehuschd, gelangd unnen aanschdännich gefladdschd. Se schlaan sich inn de Leiskaul, gri:in edd Greiz ausgehong:g,se rewwedieren sich de Baggzenn unn gri: in ään gefong:g Se schleen sich ann de Gewwel, ann de Däätz, uff de Schniss, machen nidd lang Bohei unn Geschiss, se gri:in ään vòa de Schdia, uff de Gried, uff de Bless,unn bolli:aren sich gejenseid:dich ia groß Fress. Se vaglobben sich, dass se de Engel im Himmel peifen heeren, schlaan sich durch Sunn unn Mòònd, unn lòssen sich nidd schdeeren. Se vabollan sich, dass se nimme heeren unn g'sinn,draggdieren sich, dass se nimme wääsen, obb se Männjin orra Weibchin sinn. Se robben sich ausenanna, unn aus ia Bään,se willen sich sogaa ia Gnigg rimmdrään. So rään wie Muuß will ääna den annan machen,se heeren ga nimme uff medd den schregglichen Sachen.

Geld, uus Schbròòch die hadd noch Safd? Dòò schdichd inn jedem Word noch Graffd. Uff alle Fäll muß jeda saan, se head sich doch mannialich aan. Òrra? Allään an dem Beischbill akennen ma d´ Vielfalt, d´Dreffsichahädd und Aussagegrafd vaan  uusa Mundaad. 

Durch vollteenend Wordpäacha  in Vagleichen wiad die Aanschaulichkädd  noch vaschdärgd. Dòò sääd ma van soom armen Daalehna, dea wood in seinem Leewen zu neischd braad hat: " Dea schaffd Daach unn Naad, hadd kään Ruu unn kään Raschd, schafft sich grumm unn bugglich unn Kind unn Kejel sinn vann moi:ens bis oowens uff de Bään, unn se kummen doch nie zuu ai:jenem Grund unn Bodden.

Deenen kann kääna ebbes hollen, se sinn jo sowieso naggich unn blaggich. Kään Katz unn kään Hund hadd bei deenen enn G'heichnis, ai:jen Haus unn Hoff sinn deenen freem, kään Minsch unn kään Seel schdedden bei. Die kannen bei Dood unn Deiwel laafen, Himmel unn Hell in Bewejung setzen, awwa edd langd hinnen unn voa nidd. Dia Kinna unn dia Leid, wadd iss dadd vo:an Leewen, wenn ääm uff Schridd unn Dridd da Hunga noolääfd."

Heinz Bernard

   

Search

   

Who's Online

Aktuell sind 91 Gäste und keine Mitglieder online

   
© Hans Günter Groß